Schoolwoorden…

1 apr

Elke taal heeft zijn eigen woorden die van belang zijn voor het dagelijks leven van de bevolkingsgroep.

De taalgroepen die wij nu helpen bij de ontwikkeling van taalboeken in hun eigen taal voor de basisschool, hebben verschillende woorden voor “dragen”. Deze woorden gebruiken ze voor bijvoorbeeld “dragen op de rug”, “dragen op je schouder”, “dragen in je handen”, enz. Of voor “oogsten”: voor de oogst van verschillende producten worden verschillende woorden gebruikt.

Maar schoolwoorden? Dat is lastig want die hebben ze nooit gebruikt in hun taal, ze moeten daar nieuwe woorden voor ontwikkelen.

Dat is een behoorlijke uitdaging voor de schrijvers, want de nieuwe taalboeken staan vol met schoolwoorden, zoals lettergreep, leestekens, hoofdstuk, paragraaf, dictee, enz.

Ik moet al erg nadenken als ik het Engelse woord hoor. Hoe zeggen wij dat dan? Maar als er voor een begrip nog geen woord is, wat doe je dan? Ga je het Amhaarse woord gebruiken (hoofdstuk = rustplaats) of het Engelse (trapezium= tirabizium in Berta) of ga je het woord beschrijven? En hoe leren de leerkrachten die woorden?

“Ontwikkeling van de fijne motoriek” is één van die moeilijke begrippen, ook in het Amhaars hebben we er geen woord voor. Wat doet “motor” in dat woord? Als je niet oppast en het niet duidelijk bespreekt wordt dat letterlijk vertaald.

In ieder geval moeten de schrijvers de Engelse woorden goed begrijpen, dus probeer ik elke training tijd in te ruimen voor de schoolwoorden en spreken we af dat achterin het taalboek een lijst komt met schoolwoorden en hun betekenis.

Het begin van een woordenboek in hun eigen taal.

Janet

Advertenties

Hoe kom je aan je naam?

20 jan

In december was ik weer in Mizan om kleuterleerkrachten te trainen voor het nieuwe kleuterschoolprogramma. Naast vier leerkrachten van vorig jaar waren er 18 nieuwe leerkrachten. Eén van de leerkrachten van de vorige keer had een leuke verrassing voor me. De vorige training was ze hoogzwanger. Nu kwam ze met haar zoontje, een lief jongetje van bijna 9 maanden. Gelijk vertelde ze me “ We noemen hem Keedjie!” (KG Kinder garten is de naam van het kleuterschoolprogramma).

Even dacht ik dat ze een grapje maakte, maar ze was serieus. Een kindje wordt hier vaak genoemd naar een belangrijke gebeurtenis rond die tijd of naar iets wat de ouders belangrijk vinden: Addis Kidan (Nieuwe Testament), Worku (goud), Meskerem ( September), Tigist (geduld), Adisu (de nieuwe). Eigenlijk is dat niet vreemd, zo deden ze dat ook in de Bijbel: Adam (mens), Samuel (gebeden van God), Daniël (mijn rechter is God), Rachel (schaap), Lea (koe), Ruth (vriendschap).

Hier in Ethiopië vraag ik nog wel eens naar de betekenis als ik een naam hoor, en veel meer dan in Nederland weten de mensen waarom ze zo genoemd zijn.

Het duurde een poosje voor ik gewend was aan ”Keedjie”, maar is het eigenlijk niet speciaal? Zijn moeder vond het KG programma zo mooi, dat ze haar kind er naar noemt!

Janet van Middendorp

Gods zegen in 2019!

30 dec

Een nieuwjaarsgroet in het Nederlands en Amhaars, maar ook in de vijf talen waarmee ik in november werkte.

Spreek ik die talen? Nee! Ik werk met taalexperts voor elke taal, zij schrijven de verhalen. Ik geef de richtlijnen, we bespreken de geschreven verhalen half amhaars, half engelsJ. We hebben een prachtig computerprogramma dat ons helpt om voor elk niveau het juiste aantal zinnen en woorden te gebruiken.

Ik kijk dankbaar terug op een jaar met diverse workshops, waardoor we diverse taalgroepen konden helpen.

Heel hartelijk bedankt voor u/jullie meeleven!

Janet

Hard werken

25 nov

Momenteel werk ik in Konso, een stad 650 km (zo’n 12 uur rijden) ten zuiden van Addis, om te helpen bij de ontwikkeling van leesboekjes in de 5 talen die in dat gebied gesproken worden. Hierbij enkele foto’s. Er wordt hard gewerkt!

Janet

Niet voor, maar met…

7 nov

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eind oktober ging ik naar Oeganda voor een workshop georganiseerd door SIL, om te leren hoe je deelnemers actiever kunt laten deelnemen bij het maken van een plan. Heel vaak hebben wij een idee hoe je dingen beter zou kunnen doen: wij maken een plan, wij doen een voorstel, wij weten het. Is dat waar? Zou een dorpsgemeenschap/ projectgroep niet beter weten wat goed is voor hen? Maar hoe krijg je ze meer betrokken in beslissingen?

In deze workshop reikten ze ons een aantal methodes aan om niet voor, maar met de deelnemers te werken. Samen brainstormden we wat de uitdagingen zijn, waar de oorzaak ligt, wat het effect daarvan is, hoe je daarin verbetering zou kunnen aanbrengen enz, enz.
Ik ga de methodes in de praktijk brengen! Komende periode hoop ik naar Konso te gaan om een workshop “boekjes schrijven” te leiden. De eerste dag gaan we het taalproject evalueren en dan kan ik één van de geleerde methodes gebruiken. Ook als we gaan brainstormen aan welke kwaliteitseisen de leesboekjes zouden moeten voldoen, hoop ik eerst de ideeën van de schrijvers te horen. Op deze manier probeer ik met ze mee te denken, niet voor ze.

Janet van Middendorp

 

 

Jullie hebben horloges, wij hebben tijd

20 okt

De eerste twee weken van oktober was ik in Assossa om Gwama, Komo en Mao leerkrachten te trainen de taalboeken voor klas 1 goed te gebruiken, voor Gwama en Komo ook de boeken voor klas 2.

Op de eerste dag van de training kwamen we samen de regels voor deze training overeen; werk samen, kom op tijd, vraag toestemming als je eerder weg moet en telefoon op stil.

De meeste regels werden goed gehandhaafd, maar op tijd komen??? Wat is dat moeilijk! Toch waren we dat samen overeengekomen. Waarom is het zo lastig om op tijd te komen? Bovenstaand Afrikaans spreekwoord geldt nog steeds. Wat is op tijd? Ik probeerde ze uit te leggen, dat het een groot probleem is als een leerkracht zich niet aan de tijd houdt. Als de kinderen vandaag 10 minuten op hun leerkracht moeten wachten komen ze morgen 30 minuten later. Zo missen ze hele stukken van de lessen! Hoe kun je dan positief resultaat van je lessen verwachten?

Op de terugweg naar Addis zagen we de resultaten van bovenstaand spreekwoord met eigen ogen. Van 8 uur tot 10 uur zagen we kinderen in de verschillende dorpen naar school lopen. En wat schetst onze verbazing, in een volgend stadje kwamen de kinderen rond 11 uur alweer uit school!

Ik heb het leren waarderen dat we hier in Ethiopië tijd hebben voor ontmoeting, voor elkaar, maar moet dat echt ten koste gaan van het leerproces van de kinderen?

Janet van Middendorp

Workshop ‘boeklezen’ in Tongo

26 sep

Eind augustus is Janet in Tongo geweest om een workshop te leiden om boeklezen te bevorderen. Een hele klus!